附录——瑜伽参考文献
本译文由人工智能辅助工具生成，可能存在不准确之处。如需查阅权威文本，请参考英文原文。
AI-translated. May contain errors. For accurate text, refer to the original English.
中文
附录
瑜伽参考文献
अग्निर्यत्राभिमथ्यते वायुर्यत्राधिरुध्यते ।
सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र सञ्जायते मनः ॥६॥
अग्निर्यत्राभिमथ्यते वायुर्यत्राधिरुध्यते ।
सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र सञ्जायते मनः ॥६॥
第六颂：火之所燃、风之所制、苏摩之所流注之处，（完美的）心识于彼处生起。
त्रिरुन्नतं स्थाप्य समं शरीरं
हृदीन्द्रियाणि मनसा सन्निवेश्य ।
ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान्
स्रोतांसि सर्वाणि भयानकानि ॥८॥
त्रिरुन्नतं स्थाप्य समं शरीरं
हृदीन्द्रियाणि मनसा सन्निवेश्य ।
ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान्
स्रोतांसि सर्वाणि भयानकानि ॥८॥
第八颂：将身体安置于端直之姿，胸、喉、头三者挺立，以意念摄诸根于心，智者乘梵（Brahman）之舟筏，渡越一切险流。
प्राणान् प्रपीड्येह संयुक्तचेष्टः
क्षीणे प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत ।
दुष्टाश्वयुक्तमिव वाहमेनं
विद्वान् मनो धारयेताप्रमत्तः ॥९॥
प्राणान् प्रपीड्येह संयुक्तचेष्टः
क्षीणे प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत ।
दुष्टाश्वयुक्तमिव वाहमेनं
विद्वान् मनो धारयेताप्रमत्तः ॥९॥
第九颂：行持端正者制御普拉纳（Prāna），待其平息之后，由鼻孔呼出。精勤不怠之智者持守其心，犹如驾驭者勒住驽马。
समे शुचौ शर्करावह्निवालुका-
विवर्जिते शब्दजलाश्रयादिभिः ।
मनोनुकूले न च चक्षुपीडने
गुहानिवाताश्रयणे प्रयोजयेत् ॥१०॥
समे शुचौ शर्करावह्निवालुका-
विवर्जिते शब्दजलाश्रयादिभिः ।
मनोनुकूले न च चक्षुपीडने
गुहानिवाताश्रयणे प्रयोजयेत् ॥१०॥
第十颂：在（僻静之）处所，如山间洞穴，地面平坦，无砾石、火焰或沙土，无人声或瀑布之扰，在吉祥之处，有益于心、悦目怡神之所，应于彼处修习瑜伽（Yoga）（令心专注）。
नीहारधूमार्कानिलानलानां
खद्योतविद्युत्-स्फटिक-शशीनाम् ।
एतानि रूपाणि पुरःसराणि
ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे ॥११॥
नीहारधूमार्कानिलानलानां
खद्योतविद्युत्-स्फटिक-शशीनाम् ।
एतानि रूपाणि पुरःसराणि
ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे ॥११॥
第十一颂：如霜雪、烟雾、日光、风、火、萤火、闪电、水晶、明月等诸种形相，依次显现，在瑜伽中逐渐彰显梵（Brahman）之本体。
पृथ्व्यप्तेजोऽनिलखे समुत्थिते
पञ्चात्मके योगगुणे प्रवृत्ते ।
न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः
प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम् ॥१२॥
पृथ्व्यप्तेजोऽनिलखे समुत्थिते
पञ्चात्मके योগগुणे प्रवृत्ते ।
न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः
प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम् ॥१२॥
第十二颂：当源自地、水、光、火、以太之五重瑜伽觉受生起之时，瑜伽即已开始。获得以瑜伽之火铸就之身者，疾病不侵，老衰不至，死亡不临。
लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं
वर्णप्रसादः स्वरसौष्ठवञ्च ।
गन्धः शुभो मूत्रपुरीषमल्पं
योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति ॥१३॥
लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं
वर्णप्रसादः स्वरसौष्ठवञ्च ।
गन्धः शुभो मूत्रपुरीषमल्पं
योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति ॥१३॥
第十三颂：身轻、健康、无贪欲、肤色明润、声音悦耳、体香芬芳、排泄物稀少，此皆为初入瑜伽之征兆。
यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं
तेजोमयं भ्राजते तत् सुधान्तम् ।
तद्वाऽऽत्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही
एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः ॥१४॥
यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं
तेजोमयं भ्राजते तत् सुधान्तम् ।
तद्वाऽऽत्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही
एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः ॥१४॥
第十四颂：犹如金银初为泥土所覆，经打磨洁净后光辉灿烂，具身之人观见真我（Atman）之实相为一，达成目标，离忧解脱。
आसनानि समभ्यस्य वाञ्छितानि यथाविधि ।
प्राणायामं ततो गार्गि जितासनगतोऽभ्यसेत् ॥
मृद्वासने कुशान् सम्यगास्तीर्याजिनमेव च ।
लम्बोदरं च सम्पूज्य फलमोदकभक्षणैः ॥
तदासने सुखासीनः सव्ये न्यस्येतरं करम् ।
समग्रीवशिराः सम्यक् संवृतास्यः सुनिश्चलः ॥
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि नासाग्रन्यस्तलोचनः ।
अतिभुक्तमभुक्तं वा वर्जयित्वा प्रयत्नतः ॥
नडीसंशोधनं कुर्यादुक्तमार्गेण यत्नतः ।
वृथा क्लेषो भवेत्तस्य तच्छोधनमकुर्वतः ॥
नासाग्रे शशभृद्बीजं चन्द्रातपवितानितम् ।
सप्तमस्य तु वर्गस्य चतुर्थं बिन्दुसंयुतम् ॥
विश्वमध्यस्थमालोक्य नासाग्रे चक्षुषी उभे ।
इडया पूरयेद्वायुं बाह्यं द्वादशमात्रकैः ॥
ततोऽग्निं पूर्ववद्ध्यायेत् स्फुरज्ज्वालावलीयुतम् ।
रुषष्ठं बिन्दुसंयुक्तं शिखिमण्डलसंस्थितम् ॥
ध्यायेद्विरेचयेद्वायुं मन्दं पिङ्गलया पुनः ।
पुनः पिङ्गलयापूर्य घ्राणं दक्षिणतः सुधीः ॥
तद्वद्विरेचयेद्वायुमिडया तु शनैः शनैः ।
त्रिचतुर्वत्सरं चापि त्रिचतुर्मासमेव वा ॥
गुरुणोक्तप्रकारेण रहस्येवं समभ्यरेत् ।
प्रातर्मध्यान्दिने सायं स्नात्वा षट्कृत्व आचरेत् ॥
सन्ध्यादिकर्म कृत्वैव मध्यरात्रेऽपि नित्यशः ।
नाड़ीशुद्धिमवाप्नोति तच्चिह्नं द्श्यते पृथक् ॥
शरीरलधुता दीप्तिर्जठराग्निविवर्धनम् ।
नादाभिव्यक्तिरित्येतल्लिङ्गं तच्छुद्धिसूचनम् ॥
प्राणायामं ततः कुर्याद्रेचकपूरककुम्भकैः ।
प्राणापानसमायोगः प्राणायामः प्रकीर्तितः ॥
* * *
पूरयेत् षोडशैर्मात्रैरापादतलमस्तकम् ।
मात्रैर्द्वात्रिंशकैः पश्चाद्रेचयेत् सुसमाहितः ॥
सम्पूर्णकुम्भवद्वायोर्निश्चलं मूर्घ्नि देशतः ।
क्ुम्भकं धारमं गार्गि चतुःषष्टज्ञा तु मात्रया ॥
ऋषयस्तु वदन्तयन्ये प्राणायामपरायणाः ।
पवित्रीभूताः पूतान्त्राः प्रभञ्जनजये रताः ॥
तत्रादौ कुम्भक कृत्वा चतुःषष्टज्ञा तु मात्रया ।
रेचयेत् षोडशैर्मात्रैर्नासेनैकेन सुन्दरि ।
ततश्च पूरयेद्वायुं शनैः षोडशमात्रया ॥
प्राणायामैर्दहेद्दोषान् धारणाभिश्च किल्बिषान् ।
प्रत्याहाराच्च संसर्गान्ध्यानेनानीश्वरान् गुणान् ॥
「依照规定，如愿练习诸坐法之后，噶尔吉啊，已精通坐法者当继续修习调息（Prānāyāma）。
「端坐于铺有吉祥草与（鹿皮或虎皮的）柔软座垫之上，以鲜果甜食礼敬象神，将右掌置于左掌之上，保持喉部与头部在同一直线，双唇紧闭，面向东方或北方，双目凝视鼻尖，避免过食或空腹，应依所述方法尽力净化气脉，否则修习将徒劳无益。观想（种子字）"哼"处于左脉与右脉（左右鼻孔）交汇之处，应以十二拍的节律，通过左脉（Idā）吸入外部之气；随后，瑜伽师以"荣"字在同一处观想火，在如此观想之际，缓缓从右脉（Pingalā）呼出气息。再次通过右脉吸入，同样缓缓由左脉呼出。依照古鲁（Guru）的指导，应独处秘密修习此法，历时三四年或三四个月，每日于清晨、午时、黄昏、午夜各修习，直至气脉得到净化。身体轻盈、面色明润、食欲旺盛、内在音声（Nāda）显现，此皆为气脉净化之征兆。随后应修习由呼气（Rechaka）、屏气（Kumbhaka）与吸气（Puraka）三者组成的调息法。将命根气与下行气合而为一，即称调息。
「以十六拍的节律，将气息充满由足底至头顶的全身；随后以三十二拍呼出；以六十四拍行屏气（Kumbhaka）。
「另有一种调息法，先以六十四拍行屏气，随后以十六拍呼出，再以十六拍吸入。
「通过调息，身体的杂质得以焚除；通过执持（Dhāranā），心识的杂质得以消除；通过摄感（Pratyāhāra），执着的杂质得以净化；通过三摩地（Samādhi），一切遮蔽灵魂主权之物皆得去除。」
भावनोपचयात् शुद्धस्य सर्वं प्रकृतिवत् ॥२९॥
第二十九颂：通过禅那修习之成就，清净的神我（Purusha）获得自性（Prakrti）的一切威能。
रागोपहतिर्ध्यानम् ॥३०॥
第三十颂：禅那（Dhyāna）即是执着之去除。
वृत्तिनिरोधात्तत्सिद्धिः ॥३१॥
第三十一颂：通过对心波（Vrtti）的制止，禅那得以成就。
धारणाऽऽसनस्वकर्मणा तत्सिद्धिः ॥३२॥
第三十二颂：通过执持（Dhāranā）、坐法与履行本分，禅那得以成就。
निरोधश्छर्दिविधारणाभ्याम् ॥३३॥
第三十三颂：对普拉纳的制止，通过呼出与保留来实现。
स्थिरसुखमासनम् ॥३४॥
第三十四颂：坐法（Āsana）者，稳固而舒适之姿也。
वैराग्यादभ्यासाच्च ॥३६॥
第三十六颂：亦通过离欲与修习，禅那得以成就。
तत्त्वाभ्यासान्नेति नेतीति त्यागाद्विवेकसिद्धिः ॥७४॥
第七十四颂：通过对自然诸原理的参究，并以"非此，非此"之态度逐一舍弃，辨别智得以成就。
आवृत्तिरसकृदुपदेशात् ॥३॥
第三颂：教导应反复传授。
श्येनवत् सुखदुःखी त्यागवियोगाभ्याम् ॥५॥
第五颂：如鹰因食物被夺而痛苦，若自愿放弃则喜乐（故自愿舍弃一切者为喜乐之人）。
अहिनिर्ल्वयिनीवत् ॥६॥
第六颂：犹如蛇蜕去旧皮而感欢乐。
असाधनानुचिन्तनं बन्धाय भरतवत् ॥८॥
第八颂：非解脱之道者不应思虑，它将成为束缚之因，如婆罗多王之例。
बहुभिर्योगे विरोधो रागादिभिः कुमारीशङ्खवत् ॥९॥
第九颂：因与诸多事物的关联，通过贪执等障碍禅那，犹如处女手腕上的贝壳手镯。
द्वाभ्यामपि तथैव ॥१०॥
第十颂：即便只有两者，亦复如是。
निराशः सुखी पिङ्गलावत् ॥११॥
第十一颂：断除希望者得享喜乐，如平伽拉（Pingalā）女子之例。
बहुशास्त्रगुरूपासनेऽपि सारादानं षट्पदवत् ॥१३॥
第十三颂：虽应亲近众多典籍与师长，仍当汲取其中精华，如蜜蜂从众多花朵中采蜜。
इषुकारवन्नैकचित्तस्य समाधिहानिः ॥१४॥
第十四颂：心已专注如制箭师者，其禅那不会受到扰乱。
कृतनियमलङ्घनादानर्थक्यं लोकवत् ॥१५॥
第十五颂：违越既定规则，则目标无法达成，犹如世间诸事之理。
प्रणतिब्रह्मचर्योपसर्पणानि कृत्वा सिद्धिर्बहुकालात्तद्वत् ॥१९॥
第十九颂：通过持守梵行、虔诚礼敬与归依古鲁，成就经长久时光而来临（如因陀罗之例）。
न कालनियमो वामदेववत् ॥२०॥
第二十颂：并无时间上的定规，如瓦玛提婆（Vāmadeva）之例。
लब्धातिशययोगाद्वा तद्वत् ॥२४॥
第二十四颂：或通过亲近已成就圆满者而获得。
न भोगात् राघशान्तिर्मुनिवत् ॥२७॥
第二十七颂：即便是长修瑜伽的牟尼，欲望亦不因享乐而得平息。
योगसिद्धयोऽप्यौषधादिसिद्धिवन्नापलापनीयाः ॥१२८॥
第一百二十八颂：由瑜伽修习所获之悉地（Siddhi），不可如医药等所得之效验般加以否认。
स्थिरसुखमासनमिति न नियमः ॥२४॥
第二十四颂：凡稳固舒适之坐姿皆为坐法；此外别无他规。
आसीनः सम्भवात् ॥७॥
第七颂：礼拜可在坐姿中进行。
ध्यानाच्च ॥८॥
第八颂：因为有禅那之故。
अचलत्वञ्चापेक्षय ॥९॥
第九颂：因为禅定者被比作不动之大地。
स्मरन्ति च ॥१०॥
第十颂：亦因传承典籍如是所说。
यत्रैकाग्रता तत्राविशेषात् ॥११॥
第十一颂：礼拜无地点之规定；心识所专注之处，即应于彼处礼拜。
以上诸段引文，可使人了解印度其他哲学体系对瑜伽之论述。
## 注释
English
APPENDIX
REFERENCES TO YOGA
अग्निर्यत्राभिमथ्यते वायुर्यत्राधिरुध्यते ।
सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र सञ्जायते मनः ॥६॥
अग्निर्यत्राभिमथ्यते वायुर्यत्राधिरुध्यते ।
सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र सञ्जायते मनः ॥६॥
6. Where the fire is rubbed, where the air is controlled, where the Soma flows over, there a (perfect) mind is created.
त्रिरुन्नतं स्थाप्य समं शरीरं
हृदीन्द्रियाणि मनसा सन्निवेश्य ।
ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान्
स्रोतांसि सर्वाणि भयानकानि ॥८॥
त्रिरुन्नतं स्थाप्य समं शरीरं
हृदीन्द्रियाणि मनसा सन्निवेश्य ।
ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान्
स्रोतांसि सर्वाणि भयानकानि ॥८॥
8. Placing the body in a straight posture, with the chest, the throat, and the head held erect, making the organs enter the mind, the sage crosses all the fearful currents by means of the raft of Brahman.
प्राणान् प्रपीड्येह संयुक्तचेष्टः
क्षीणे प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत ।
दुष्टाश्वयुक्तमिव वाहमेनं
विद्वान् मनो धारयेताप्रमत्तः ॥९॥
प्राणान् प्रपीड्येह संयुक्तचेष्टः
क्षीणे प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत ।
दुष्टाश्वयुक्तमिव वाहमेनं
विद्वान् मनो धारयेताप्रमत्तः ॥९॥
9. The man of well-regulated endeavours controls the Prâna; and when it has become quieted, breathes out through the nostrils. The persevering sage holds his mind as a charioteer holds the restive horses.
समे शुचौ शर्करावह्निवालुका-
विवर्जिते शब्दजलाश्रयादिभिः ।
मनोनुकूले न च चक्षुपीडने
गुहानिवाताश्रयणे प्रयोजयेत् ॥१०॥
समे शुचौ शर्करावह्निवालुका-
विवर्जिते शब्दजलाश्रयादिभिः ।
मनोनुकूले न च चक्षुपीडने
गुहानिवाताश्रयणे प्रयोजयेत् ॥१०॥
10. In (lonely) places as mountain caves where the floor is even, free of pebbles, fire, or sand, where there are no disturbing noises from men or waterfalls, in auspicious places helpful to the mind and pleasing to the eyes. Yoga is to be practised (mind is to be joined).
नीहारधूमार्कानिलानलानां
खद्योतविद्युत्-स्फटिक-शशीनाम् ।
एतानि रूपाणि पुरःसराणि
ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे ॥११॥
नीहारधूमार्कानिलानलानां
खद्योतविद्युत्-स्फटिक-शशीनाम् ।
एतानि रूपाणि पुरःसराणि
ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे ॥११॥
11. Like snowfall, smoke, sun, wind, fire, firefly, lightning, crystal, moon, these forms, coming before, gradually manifest the Brahman in Yoga.
पृथ्व्यप्तेजोऽनिलखे समुत्थिते
पञ्चात्मके योगगुणे प्रवृत्ते ।
न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः
प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम् ॥१२॥
पृथ्व्यप्तेजोऽनिलखे समुत्थिते
पञ्चात्मके योगगुणे प्रवृत्ते ।
न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः
प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम् ॥१२॥
12. When the perceptions of Yoga, arising from earth, water, light, fire, ether, have taken place, then Yoga has begun. Unto him does not come disease, nor old age, nor death, who has got a body made up of the fire of Yoga.
लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं
वर्णप्रसादः स्वरसौष्ठवञ्च ।
गन्धः शुभो मूत्रपुरीषमल्पं
योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति ॥१३॥
लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं
वर्णप्रसादः स्वरसौष्ठवञ्च ।
गन्धः शुभो मूत्रपुरीषमल्पं
योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति ॥१३॥
13. The first signs of entering Yoga are lightness, health, non-covetousness, clearness of complexion, a beautiful voice, an agreeable odour in the body, and scantiness of excretions.
यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं
तेजोमयं भ्राजते तत् सुधान्तम् ।
तद्वाऽऽत्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही
एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः ॥१४॥
यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं
तेजोमयं भ्राजते तत् सुधान्तम् ।
तद्वाऽऽत्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही
एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः ॥१४॥
14. As gold or silver, first covered with earth, and then cleaned, shines full of light, so the embodied man seeing the truth of the Atman as one, attains the goal and becomes sorrowless.
आसनानि समभ्यस्य वाञ्छितानि यथाविधि ।
प्राणायामं ततो गार्गि जितासनगतोऽभ्यसेत् ॥
मृद्वासने कुशान् सम्यगास्तीर्याजिनमेव च ।
लम्बोदरं च सम्पूज्य फलमोदकभक्षणैः ॥
तदासने सुखासीनः सव्ये न्यस्येतरं करम् ।
समग्रीवशिराः सम्यक् संवृतास्यः सुनिश्चलः ॥
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि नासाग्रन्यस्तलोचनः ।
अतिभुक्तमभुक्तं वा वर्जयित्वा प्रयत्नतः ॥
नडीसंशोधनं कुर्यादुक्तमार्गेण यत्नतः ।
वृथा क्लेषो भवेत्तस्य तच्छोधनमकुर्वतः ॥
नासाग्रे शशभृद्बीजं चन्द्रातपवितानितम् ।
सप्तमस्य तु वर्गस्य चतुर्थं बिन्दुसंयुतम् ॥
विश्वमध्यस्थमालोक्य नासाग्रे चक्षुषी उभे ।
इडया पूरयेद्वायुं बाह्यं द्वादशमात्रकैः ॥
ततोऽग्निं पूर्ववद्ध्यायेत् स्फुरज्ज्वालावलीयुतम् ।
रुषष्ठं बिन्दुसंयुक्तं शिखिमण्डलसंस्थितम् ॥
ध्यायेद्विरेचयेद्वायुं मन्दं पिङ्गलया पुनः ।
पुनः पिङ्गलयापूर्य घ्राणं दक्षिणतः सुधीः ॥
तद्वद्विरेचयेद्वायुमिडया तु शनैः शनैः ।
त्रिचतुर्वत्सरं चापि त्रिचतुर्मासमेव वा ॥
गुरुणोक्तप्रकारेण रहस्येवं समभ्यरेत् ।
प्रातर्मध्यान्दिने सायं स्नात्वा षट्कृत्व आचरेत् ॥
सन्ध्यादिकर्म कृत्वैव मध्यरात्रेऽपि नित्यशः ।
नाड़ीशुद्धिमवाप्नोति तच्चिह्नं द्श्यते पृथक् ॥
शरीरलधुता दीप्तिर्जठराग्निविवर्धनम् ।
नादाभिव्यक्तिरित्येतल्लिङ्गं तच्छुद्धिसूचनम् ॥
प्राणायामं ततः कुर्याद्रेचकपूरककुम्भकैः ।
प्राणापानसमायोगः प्राणायामः प्रकीर्तितः ॥
* * *
पूरयेत् षोडशैर्मात्रैरापादतलमस्तकम् ।
मात्रैर्द्वात्रिंशकैः पश्चाद्रेचयेत् सुसमाहितः ॥
सम्पूर्णकुम्भवद्वायोर्निश्चलं मूर्घ्नि देशतः ।
क्ुम्भकं धारमं गार्गि चतुःषष्टज्ञा तु मात्रया ॥
ऋषयस्तु वदन्तयन्ये प्राणायामपरायणाः ।
पवित्रीभूताः पूतान्त्राः प्रभञ्जनजये रताः ॥
तत्रादौ कुम्भक कृत्वा चतुःषष्टज्ञा तु मात्रया ।
रेचयेत् षोडशैर्मात्रैर्नासेनैकेन सुन्दरि ।
ततश्च पूरयेद्वायुं शनैः षोडशमात्रया ॥
प्राणायामैर्दहेद्दोषान् धारणाभिश्च किल्बिषान् ।
प्रत्याहाराच्च संसर्गान्ध्यानेनानीश्वरान् गुणान् ॥
आसनानि समभ्यस्य वाञ्छितानि यथाविधि ।
प्राणायामं ततो गार्गि जितासनगतोऽभ्यसेत् ॥
मृद्वासने कुशान् सम्यगास्तीर्याजिनमेव च ।
लम्बोदरं च सम्पूज्य फलमोदकभक्षणैः ॥
तदासने सुखासीनः सव्ये न्यस्येतरं करम् ।
समग्रीवशिराः सम्यक् संवृतास्यः सुनिश्चलः ॥
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि नासाग्रन्यस्तलोचनः ।
अतिभुक्तमभुक्तं वा वर्जयित्वा प्रयत्नतः ॥
नडीसंशोधनं कुर्यादुक्तमार्गेण यत्नतः ।
वृथा क्लेषो भवेत्तस्य तच्छोधनमकुर्वतः ॥
नासाग्रे शशभृद्बीजं चन्द्रातपवितानितम् ।
सप्तमस्य तु वर्गस्य चतुर्थं बिन्दुसंयुतम् ॥
विश्वमध्यस्थमालोक्य नासाग्रे चक्षुषी उभे ।
इडया पूरयेद्वायुं बाह्यं द्वादशमात्रकैः ॥
ततोऽग्निं पूर्ववद्ध्यायेत् स्फुरज्ज्वालावलीयुतम् ।
रुषष्ठं बिन्दुसंयुक्तं शिखिमण्डलसंस्थितम् ॥
ध्यायेद्विरेचयेद्वायुं मन्दं पिङ्गलया पुनः ।
पुनः पिङ्गलयापूर्य घ्राणं दक्षिणतः सुधीः ॥
तद्वद्विरेचयेद्वायुमिडया तु शनैः शनैः ।
त्रिचतुर्वत्सरं चापि त्रिचतुर्मासमेव वा ॥
गुरुणोक्तप्रकारेण रहस्येवं समभ्यरेत् ।
प्रातर्मध्यान्दिने सायं स्नात्वा षट्कृत्व आचरेत् ॥
सन्ध्यादिकर्म कृत्वैव मध्यरात्रेऽपि नित्यशः ।
नाड़ीशुद्धिमवाप्नोति तच्चिह्नं द्श्यते पृथक् ॥
शरीरलधुता दीप्तिर्जठराग्निविवर्धनम् ।
नादाभिव्यक्तिरित्येतल्लिङ्गं तच्छुद्धिसूचनम् ॥
प्राणायामं ततः कुर्याद्रेचकपूरककुम्भकैः ।
प्राणापानसमायोगः प्राणायामः प्रकीर्तितः ॥
* * *
पूरयेत् षोडशैर्मात्रैरापादतलमस्तकम् ।
मात्रैर्द्वात्रिंशकैः पश्चाद्रेचयेत् सुसमाहितः ॥
सम्पूर्णकुम्भवद्वायोर्निश्चलं मूर्घ्नि देशतः ।
क्ुम्भकं धारमं गार्गि चतुःषष्टज्ञा तु मात्रया ॥
ऋषयस्तु वदन्तयन्ये प्राणायामपरायणाः ।
पवित्रीभूताः पूतान्त्राः प्रभञ्जनजये रताः ॥
तत्रादौ कुम्भक कृत्वा चतुःषष्टज्ञा तु मात्रया ।
रेचयेत् षोडशैर्मात्रैर्नासेनैकेन सुन्दरि ।
ततश्च पूरयेद्वायुं शनैः षोडशमात्रया ॥
प्राणायामैर्दहेद्दोषान् धारणाभिश्च किल्बिषान् ।
प्रत्याहाराच्च संसर्गान्ध्यानेनानीश्वरान् गुणान् ॥
"After practicing the postures as desired, according to rules, then, O Gârgi, the man who has conquered the posture will practice Prânâyâma.
"Seated in an easy posture, on a (deer or tiger) skin, placed on Kusha grass, worshipping Ganapati with fruits and sweetmeats, placing the right palm on the left, holding the throat and head in the same line, the lips closed and firm, facing the east or the north, the eyes fixed on the tip of the nose, avoiding too much food or fasting, the Nâdis should be purified, without which the practice will be fruitless. Thinking of the (seed-word) "Hum," at the junction of Pingalâ and Idâ (the right and the left nostrils), the Ida should be filled with external air in twelve Mâtrâs (seconds); then the Yogi meditates on fire in the same place with the word "Rung," and while meditating thus, slowly ejects the air through the Pingala (right nostril). Again filling in through the Pingala the air should be slowly ejected through the Ida, in the same way. This should be practiced for three or four years, or three or four months, according to the directions of a Guru, in secret (alone in a room), in the early morning, at midday, in the evening, and at midnight (until) the nerves become purified. Lightness of body, clear complexion, good appetite, hearing of the Nâda, are the signs of the purification of nerves. Then should be practiced Pranayama composed of Rechaka (exhalation), Kumbhaka (retention), and Puraka (inhalation). Joining the Prâna with the Apâna is Pranayama.
"In sixteen Matras filling the body from the head to the feet, in thirty-two Matras the Prana is to be thrown out, and with sixty-four the Kurnbhaka should be made.
"There is another Pranayama in which the Kumbhaka should first be made with sixty-four Matras, then the Prana should be thrown out with sixteen, and the body next filled with sixteen Matras.
"By Pranayama impurities of the body are thrown out; by Dhâranâ the impurities of the mind; by Pratyâhâra impurities of attachment; and by Samâdhi is taken off everything that hides the lordship of the Soul."
भावनोपचयात् शुद्धस्य सर्वं प्रकृतिवत् ॥२९॥
29. By the achievement of meditation, there come to the pure one (the Purusha) all powers of nature.
रागोपहतिर्ध्यानम् ॥३०॥
30. Meditation is the removal of attachment.
वृत्तिनिरोधात्तत्सिद्धिः ॥३१॥
31. It is perfected by the suppression of the modifications.
धारणाऽऽसनस्वकर्मणा तत्सिद्धिः ॥३२॥
32. By Dhâranâ, posture, and performance of one's duties, it is perfected.
निरोधश्छर्दिविधारणाभ्याम् ॥३३॥
33. Restraint of the Prâna is by means of expulsion and retention.
स्थिरसुखमासनम् ॥३४॥
34. Posture is that which is steady and easy.
वैराग्यादभ्यासाच्च ॥३६॥
36. Also by non-attachment and practice, meditation is perfected.
तत्त्वाभ्यासान्नेति नेतीति त्यागाद्विवेकसिद्धिः ॥७४॥
74. By reflection on the principles of nature, and by giving them up as "not It, not It," discrimination is perfected.
आवृत्तिरसकृदुपदेशात् ॥३॥
3. Instruction is to be repeated.
श्येनवत् सुखदुःखी त्यागवियोगाभ्याम् ॥५॥
5. As the hawk becomes unhappy if the food is taken away from him and happy if he gives it up himself (so he who gives up everything voluntarily is happy).
अहिनिर्ल्वयिनीवत् ॥६॥
6. As the snake is happy in giving up his old skin.
असाधनानुचिन्तनं बन्धाय भरतवत् ॥८॥
8. That which is not a means of liberation is not to be thought of; it becomes a cause of bondage, as in the case of Bharata.
बहुभिर्योगे विरोधो रागादिभिः कुमारीशङ्खवत् ॥९॥
9. From the association of many things there is obstruction to meditation, through passion, aversion, etc., like the shell bracelets on the virgin's hand.
द्वाभ्यामपि तथैव ॥१०॥
10. It is the same even in the case of two.
निराशः सुखी पिङ्गलावत् ॥११॥
11. The renouncers of hope are happy, like the girl Pingalâ.
बहुशास्त्रगुरूपासनेऽपि सारादानं षट्पदवत् ॥१३॥
13. Although devotion is to be given to many institutes and teachers, the essence is to be taken from them all as the bee takes the essence from many flowers.
इषुकारवन्नैकचित्तस्य समाधिहानिः ॥१४॥
14. One whose mind has become concentrated like the arrowmaker's does not get his meditation disturbed.
कृतनियमलङ्घनादानर्थक्यं लोकवत् ॥१५॥
15. Through transgression of the original rules there is non-attainment of the goal, as in other worldly things.
प्रणतिब्रह्मचर्योपसर्पणानि कृत्वा सिद्धिर्बहुकालात्तद्वत् ॥१९॥
19. By continence, reverence, and devotion to Guru, success comes after a long time (as in the case of Indra).
न कालनियमो वामदेववत् ॥२०॥
20. There is no law as to time, as in the case of Vâmadeva.
लब्धातिशययोगाद्वा तद्वत् ॥२४॥
24. Or through association with one who has attained perfection.
न भोगात् राघशान्तिर्मुनिवत् ॥२७॥
27. Not by enjoyments is desire appeased even with sages (who have practised Yoga for long).
योगसिद्धयोऽप्यौषधादिसिद्धिवन्नापलापनीयाः ॥१२८॥
128. The Siddhis attained by Yoga are not to be denied like recovery through medicines etc.
स्थिरसुखमासनमिति न नियमः ॥२४॥
24. Any posture which is easy and steady is an Âsana; there is no other rule.
आसीनः सम्भवात् ॥७॥
7. Worship is possible in a sitting posture.
ध्यानाच्च ॥८॥
8. Because of meditation.
अचलत्वञ्चापेक्षय ॥९॥
9. Because the meditating (person) is compared to the immovable earth.
स्मरन्ति च ॥१०॥
10. Also because the Smritis say so.
यत्रैकाग्रता तत्राविशेषात् ॥११॥
11. There is no law of place; wherever the mind is concentrated, there worship should be performed.
These several extracts give an idea of what other systems of Indian Philosophy have to say upon Yoga.
## Notes
文本来自Wikisource公共领域。原版由阿德瓦伊塔修道院出版。